Przedstawiamy szczegółowy program na Rok 1 Etapu II w Łódzkiej Szkole Gestalt. Przebieg każdego spotkania został opisany, zaś poniżej tematu znajdą Państwo literaturę, na bazie której opracowaliśmy każdy ze zjazdów.
Przebieg zajęć Roku 1
Począwszy od Roku 1 szkoły psychoterapii, każdy trener prowadzący warsztat zaczyna zajęcia od zaprezentowania pokazowej sesji terapeutycznej, którą następnie omawia uwzględniając:
- zastosowanie w praktyce tego fragmentu teorii Gestalt, którego dotyczą dane zajęcia (np. zaprezentowanie eksperymentu, pracy z krzesłem, pracy ze snem, itd.)
- konceptualizacji problemu pod kątem:
- teorii self
- wyodrębnienia etapów cyklu doświadczenia
Każdy warsztat składa się z części poświęconej procesowi grupowemu (2 godziny na początku spotkania i 1 godzina na końcu) oraz części edukacyjnej.
Tematy zajęć – Rok 1
- Trening interpersonalny z elementami integracji
- Współczesny paradygmat Gestalt: inter, intra, poli…, teoria pola, pojęcie intencjonaności, koncepcja sytuacji, estetyczność, rezonans
- Cykl doświadczania, mechanizmy wchodzenia w kontakt/style kontaktu
- Zdrowie vs. Choroba, Koncepcje powstawania zaburzeń (Gestalt, psychodynamiczna),diagnoza zewnętrzna, wywiad, diagnoza wg. DSM/ICD
- Zdrowie vs. Choroba, Diagnoza Gestaltowska, wewnętrzna, fenomenologiczna, teoria Self
- Proces terapeutyczny i struktura sesji terapeutycznej
- Eksperyment w Gestalcie (z uwzględnieniem pracy indywidualnej i grupowej)
- Seksualność – praca własna
- Dialog fenomenologiczny
- Superwizja i zaliczenie praktyki terapeutycznej
Program Rok 1 – zajęcia nr 1
Trening interpersonalny z elementami integracji
Trening interpersonalny wprowadza w Etap Szkolny. Jest to pierwsze spotkanie z grupą ludzi, z którą będziesz się uczył bycia terapeutą Gestalt przez najbliższe trzy lata.
Cel zajęć
Celem zajęć jest poznanie się osób w grupie, doświadczanie siebie w interakcjach, przejście przez kolejne fazy procesu grupowego, aby pobyć w kontakcie z innymi we wszystkich możliwych odcieniach relacji.
Program Rok 1 – zajęcia nr 2
Współczesny paradygmat Gestalt: inter, intra, poli…, teoria pola, pojęcie intencjonaności, koncepcja sytuacji, estetyczność, rezonans
Nurt psychoterapii Gestalt rozwija się bardzo dynamicznie. Dzieje się tak niewątpliwie w odpowiedzi na pojawiające się nowe wyzwania społeczno- kulturowe w świecie. Sposób pracy proponowany przez twórców Gestaltu w połowie XX wieku jest bazą do rozumienia filozofii, jednak nie daje odpowiedzi na pytania, które pojawiają się w gabinetach terapeutów współcześnie. Celem warsztatu jest zapoznanie Studentów i Studentki z aktualnym paradygmatem obowiązującym w psychoterapii Gestalt. Uczestnicy/czki poznają pojęcie inter-intra-poli w kontekście relacyjności i dynamiki pola, oraz “sytuacji terapeutycznej”, a także intencjonalności, koncepcję sytuacji, estetyczności oraz rezonansu ( w odniesieniu między innymi do pojęcia empatii). Zajęcia mają character doświadczeniowy oparty na czuciu ciała, oraz trenowaniu w relacji tego “jak pracują” I co znaczą w praktyce powyższe pojęcia dla terapeuty Gestalt.
Literatura:
- Enright J. Terapia i poradnictwo bez oporu, [w:] Nowe strategie i techniki pomocy psychologicznej, red. Santorski J., PTHP (1984).
- Bandin C. V., W stronę rozumienia oporu w terapii Gestalt, [w:] BibliotekaGestalt.pl (2022). <http://bibliotekagestalt.pl/dokumenty/W_strone_rozumienia_oporu.pdf>
- Kottler J. A., Opór w psychoterapii. Jak pracować z trudnymi klientami, GWP (2007).
Program Rok 1 – zajęcia nr 3
Cykl doświadczania, mechanizmy wchodzenia w kontakt/style kontaktu
Warsztat ma na celu przypomnienie podstawowych założeń teorii Gestalt omawianej na roku rozwojowym oraz pokazanie jak ta Teoria “pracuje” w kontakcie terpaeutycznym z Klientem.
Celem zajęć jest:
- pogłębienie wiedzy teoretycznej, umiejętności rozpoznawania zarówno u siebie jak i u klienta stylu kontaktowania oraz nabywanie umiejętności pracy w obszarze konkretnego stylu/mechanizmu;
- pogłębienie rozumienia teoretycznych założeń modelu cyklu Josepha Zinkera
- zapoznanie się z umiejętnościami klinicznego zastosowania tych założeń
- xutrwalenie teorii przez doświadczenia obejmujące poszerzenie świadomości intrapsychicznej oraz konceptualizację pracy terapeutycznej z klientem.
Literatura:
- Bloom D., Sekwencja kontaktowania: absurdalnie krótki opis typowego modelu, [w:] BibliotekaGestalt.pl (2021) <https://bibliotekagestalt.pl/2021/01/15/bloom-dan-sekwencja-kontaktowania-absurdalnie-krotki-opis-typowego-modelu-tekst/>
- Fish S., Lapworth P., Sills Ch., Pomoc psychologiczna w ujęciu Gestalt, Instytut Psychologii Zdrowia (1999)
- Kepner J., Ciało w psychoterapii Gestalt, Pusty Obłok (1991)
- Zinker J., Proces twórczy w psychoterapii Gestalt, Jacek Santorski & Co (1991).
Program Rok 1 – zajęcia nr 4
Zdrowie vs. Choroba, Koncepcje powstawania zaburzeń (Gestalt, psychodynamiczna),diagnoza zewnętrzna, wywiad, diagnoza wg. DSM/ICD
Celem warsztatu jest zapoznanie się zaletami i słabościami poszczególnych systemów diagnostycznych i integracja podejść (diagnoza kliniczna, ekspresji energetycznej, fenomenologiczna, estetyczna), wzbudzenie zainteresowania systemem diagnostycznym, etyką jego stosowania i osobiste zanurzenie się w poszczególne systemy za pomocą elementów warsztatowych.
Omówione zostaną systemy klasyfikacji zaburzeń DSM i ICD. Uczestnicy poznają w sposób doświadczeniowy istotę diagnozy fenomenologicznej, opartej na badaniu kontaktu terapeuty i Klienta „tu i teraz”. Omówione zostanie podejście gestaltowe (Roubal, Francesetti, Gacele) wyróżniające diagnozę zewnętrzną, czyli sporządzanie mapy obszaru problemu (która pozwala terapeucie określać znaczenie problemu, stawiać realistyczne cele i wybierać narzędzia pracy) oraz diagnozę wewnętrzną (estetyczną), w której terapeuta kieruje się intuicyjnym wyczuciem jakości i piękna relacji dziejącej się tu i teraz.
Podczas warsztatu omówione zostaną także takie zagadnienia jak:
- typy charakteru (Cassius)
- struktury charakteru (Keleman)
- przyczyny zaburzeń psychicznych
- zagadnienie zdrowia i choroby oraz normy w psychopatologii
Literatura:
- Francesetti G., Gecele M., Roubal J., Psychoterapia Gestalt w praktyce klinicznej: od psychopatologii do estetyki kontaktu, red. Mizerska R., Harmonia Universalis (2018).
Program Rok 1 – zajęcia nr 5
Zdrowie vs. Choroba, Diagnoza Gestaltowska, wewnętrzna, fenomenologiczna, teoria Self
Zajęcia składają się z dwóch części: w części pierwszej Studenci/Studentki uczą się gestaltowskiej teorii Self, w drugiej zaś poznają i ćwiczą diagnozę wewnętrzną, estetyczną fenomenologiczną. Celem zajęć jest: zrozumienie pojęcia self w ujęciu PHG oraz jego rozwinięć (Polster, Spagnuolo Lobb, Robine, Bloom), a także zapoznanie się z funkcjami self (id, ego, osobowość, funkcja relacyjna), nauka rozpoznania zaburzeń funkcji self i ich klinicznych konsekwencji. Podczas zajęć Uczestnicy/czki ćwiczą rozpoznawanie funkcji self w pracy z klientem.
W zakresie diagnozy, Studenci/tki rozwijają umiejętności diagnozy fenomenologicznej w polu terapeutycznym oraz trenują rozumienie i uwewnętrznianie obszarów diagnozy wewnętrznej, estetycznej, fenomenologicznej. Uczestnicy/czki uczą się zauważać to, co się dzieje w chwili obecnej, bez interpretacji.
Literatura:
- Bloom D., Sekwencja kontaktowania: absurdalnie krótki opis typowego modelu, [w:] BibliotekaGestalt.pl (2021). <https://bibliotekagestalt.pl/2021/01/15/bloom-dan-sekwencja-kontaktowania-absurdalnie-krotki-opis-typowego-modelu-tekst/>
- Fish S., Lapworth P., Sills Ch., Pomoc psychologiczna w ujęciu Gestalt, Instytut Psychologii Zdrowia (1999).
- Kepner J., Ciało w psychoterapii Gestalt, Pusty Obłok (1991).
- Zinker J., Proces twórczy w psychoterapii Gestalt, Jacek Santorski & Co (1991).
Program Rok 1 – zajęcia nr 6
Proces terapeutyczny i struktura sesji terapeutycznej
Terapia Gestalt jest zjawiskiem procesualnym. Dzieje się w czasie, ma swój początek, część właściwą i koniec. Procesualność wyłania się z tego, co powstaje w spotkaniu między terapeutą i Klientem na granicy kontaktu. Z tła wyłaniają się poszczególne figury, doświadczenie dzieje się w cyklu. Zajęcia są nastawione na doświadczanie fenomenu procesu Gestaltu, z jego fazami wyodrębnionymi przez Victora Chu:
- Faza wstępna. Zawieranie kontraktu
- Faza I. Uświadomienie. Świadomość
- Faza II Odpowiedzialność, integracja i decydowanie
- Faza III. Eksperymentowanie (działania)
- Faza IV. Konsolidowanie.
Procesualny charakter ma także sam przebieg sesji terapeutycznej. Uczestnicy poznają poszczególne etapy sesji:
- wyłonienie się potrzeby
- nasilenie i doświadczenie potrzeby
- pojawienie się oporu, nasilenie sprzecznych tendencji
- określenie tematu zawierającego potrzebę i opór przez nią wywołany
- pojawienie się i nasilenie impasu
- doświadczenie przełomu
- wgląd
- asymilacja nowego doświadczenia
Uczestnicy dowiedzą się, jak rozpoznawać poszczególne momenty procesu terapeutycznego oraz procesu dziejącego się w trakcie jednej sesji. Dowiedzą się, na co zwracać uwagę na każdym etapie, w jaki sposób towarzyszyć Klientowi, by proces mógł się swobodnie toczyć. Omówione zostaną też konkretne interwencje, które są właściwe na poszczególnych etapach.
Literatura:
- Chu V., Psychoterapia Gestalt. Kanon, Od do (2013).
- Feltham I., Horton C., Psychoterapia i poradnictwo, GWP (2013).
- Ginger A., Ginger S., Praktyczny przewodnik psychoterapeuty, Replika (2010).
- Jakubowska U., Podejście humanistyczno-egzystencjalne, [w:] Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy, red. Grzesiuk L., Wydawnictwo Naukowe PWN (1994).
- Melibruda J., Teoria i praktyka terapii Gestalt, [w:] Terapia grupowa w psychiatrii, red. Wardaszko-Łyskowska H., PZWL (1980).
Program Rok 1 – zajęcia nr 7
Eksperyment w Gestalcie (z uwzględnieniem pracy indywidualnej i grupowej)
Eksperyment w terapii Gestalt to kluczowe narzędzie oparte na doświadczaniu „tu i teraz”, mające na celu zwiększenie samoświadomości i sprawczości Klientów poprzez aktywne doświadczanie, zamiast samej rozmowy, co pozwala ujawnić uczucia i ugłośnić konflikty wewnętrzne. Zarówno w pracy indywidualnej, jak i w terapii grupowej pozwala na manifestowanie dynamicznych relacji, blokad rozwojowych i przepracowywanie trudności w bezpiecznej przestrzeni, prowadząc do głębszego zrozumienia siebie i/ lub siebie w kontakcie z grupą.
Celem zajęć jest ćwiczenie eksperymentowania w indywidualnych sesjach terapeutycznych, a także na forum grupy. Uczestnicy i Uczestniczki dowiadującą się jakie są cele eksperymentu w terapii Gestalt a także warunki w jakich można go stosować.
Literatura:
- Chu V., Psychoterapia Gestalt. Kanon, Od do (2013).
- Feltham I., Horton C., Psychoterapia i poradnictwo, GWP (2013).
- Ginger A., Ginger S., Praktyczny przewodnik psychoterapeuty, Replika (2010).
- Jakubowska U., Podejście humanistyczno-egzystencjalne, [w:] Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy, red. Grzesiuk L., Wydawnictwo Naukowe PWN (1994).
- Melibruda J., Teoria i praktyka terapii Gestalt, [w:] Terapia grupowa w psychiatrii, red. Wardaszko-Łyskowska H., PZWL (1980)
Program Rok 1 – zajęcia nr 8
Seksualność – praca własna
W psychoterapii postrzeganie tematu seksualności ma szeroki zakres. Warto uwzględniać, że na sferę seksualności wpływa kontekst kulturowy, społeczny, religijny, tożsamości płciowej i seksualnej oraz wartości, wg których funkcjonuje osoba korzystająca z terapii. Jednocześnie w relacyjnym doświadczeniu współtworzenia pola terapeutycznego, to co wnosi terapeuta, stanowi istotną część. Własne wzorce, doświadczenia, kontakt z własnymi aspektami seksualnymi, przyczyniają się do rozwoju procesu terapeutycznego lub jego zahamowania.
Nasza możliwość udzielania pomocy terapeutycznej w obszarze seksualności jest zależna od możliwości krytycznego spojrzenia na własną seksualność, pod kątem obecności stereotypów, uprzedzeń, przemocy. Oddzielenia tego “co moje” od introjektów i przekonań przyjętych w procesie wychowania i socjalizacji.
Zajęcia dają okazję do uaktualnienia wiedzy dotyczącej seksualności, zarówno własnej jak i osób korzystających z terapii. Podjęcie tego tematu jest również ważne ze względu na dynamiczne zmiany, jakie dokonują się w obszarze wiedzy o seksualności człowieka. Istotne jest, aby “nadążać” za szybko zmieniającymi się potrzebami osób pacjenckich, wynikającymi z coraz większej świadomości ludzi zgłaszających się do terapii oraz coraz większej zgody i gotowości na ekspresję tożsamości płciowej, tożsamości psychoseksualnej i zachowań seksualnych.
Podczas zajęć:
- przyjrzysz się własnej seksualności, swoim przekonaniom, uprzedzeniom oraz temu, co w niej żywe,
- nabierzesz większej swobody w rozmowie i poruszaniu się po obszarze seksualności,
- dowiesz się, jak doświadczać własnych aspektów seksualności będąc w roli terapeuty/-tki,
- dowiesz się, co robić z doznaniami zmysłowymi, jak z nich korzystać, aby służyły procesowi terapeutycznemu,
- uwrażliwisz się na pojęcie normy w szerszym polu klienta,
- spojrzysz na trudności seksualne klienta z gestaltowskiej perspektywy relacyjnej.
Literatura:
- Beisert M., Seksualność w cyklu życia, PWN (2006).
- Francesetti G., Gecele M., Roubal J., Psychoterapia Gestalt w praktyce klinicznej: od psychopatologii do estetyki kontaktu, Harmonia Universalis (2018).
- Kincel A., Exploring Masculinity, Sexuality, and Culture in Gestalt Therapy: An Autoethnography, Taylor & Francis (2020).
- McCarthy B. W., Metz M. E., The ‘‘Good-Enough Sex’’ model for couple sexual satisfaction, [w:] Sexual and Relationship Therapy Vol 22, nr 3 (2007).
- Philippson P., Praca z seksualnością w psychoterapii Gestalt (wideo), [w:] BibliotekaGestalt.pl (2021) <https://bibliotekagestalt.pl/2021/04/15/philippson-peter-praca-z-seksualnoscia-w-psychoterapii-gestalt-wideo/>
- Pizzimenti M., Różnorodność seksualna według terapii Gestalt (wideo), [w:] Szkolenia Gestalt (2023) <https://www.youtube.com/watch?v=O16apVGm37w>
- Resnick S., Somatic-experiential sex therapy: A body-centered Gestalt approach to sexual concerns, [w:] Gestalt Review, nr 8(1), s. 40-64 (2004).
- Dora M., Grabski B., Iniewicz G., Mijas M., Dysforia i niezgodność płciowa, PZWL (2020).
- Grabski B., Iniewicz G., Mijas M., Wprowadzenie do psychologii LGB, Continuo (2012).
- Davies D., Neves S., Erotically Queer: A Pink Therapy Guide for Practitioners, Routledge (2023).
- Davies D., Neves S., Relationally Queer: A Pink Therapy Guide for Practitioners. Routledge (2023).
- Alman A., Gillespie J., Kolmannskog V., Queering Gestalt Therapy, An Anthology on Gender, Sex & Relationship Diversity in Psychotherapy, Routledge (2023).
- Dębowska M., Gałecki P., Szulc A., Seks a zdrowie psychiczne, Medyk (2019).
- Spagnuolo Lobb M., Is Oedipus still necessary in the therapeutic room? Sexuality and love as emerging at the contact-boundary in a situational field, [w:] Gestalt Review, nr 13(1), s. 47-61 (2009).
Program Rok 1 – zajęcia nr 9
Dialog fenomenologiczny
Dialog fenomenologiczny w terapii Gestalt jest opiera się na bezpośrednim doświadczaniu „tu i teraz” i zakłada autentyczne spotkanie terapeuty z klientem. Terapeuta unika ocen i interpretacji, przyjmując postawę pełnej ciekawości i szacunku dla świata klienta, co umożliwia poszerzenie świadomości. Celem zajęć jest pogłębienie rozumienia dialogu fenomenologicznego w teorii i praktyce. Studenci i Studentki doświadczają różnicy między interpretacją, opinią a fenomenologicznym opisem doświadczenia, rozwijają zdolności zawieszania osądu (epoché) i kierowania uwagi na tu-i-teraz. Podczas warsztatu Uczestnicy/czki rozwijają kompetencje dialogowe w relacji terapeutycznej i superwizyjnej oraz przyglądają się znaczeniu dialogu fenomenologicznego w procesie terapeutycznym.
Literatura:
- Beisert M., Seksualność w cyklu życia, PWN (2006).
- Francesetti G., Gecele M., Roubal J., Psychoterapia Gestalt w praktyce klinicznej: od psychopatologii do estetyki kontaktu, Harmonia Universalis (2018).
- Kincel A., Exploring Masculinity, Sexuality, and Culture in Gestalt Therapy: An Autoethnography, Taylor & Francis (2020).
- McCarthy B. W., Metz M. E., The ‘‘Good-Enough Sex’’ model for couple sexual satisfaction, [w:] Sexual and Relationship Therapy Vol 22, nr 3 (2007).
- Philippson P., Praca z seksualnością w psychoterapii Gestalt (wideo), [w:] BibliotekaGestalt.pl (2021) <https://bibliotekagestalt.pl/2021/04/15/philippson-peter-praca-z-seksualnoscia-w-psychoterapii-gestalt-wideo/>
- Pizzimenti M., Różnorodność seksualna według terapii Gestalt (wideo), [w:] Szkolenia Gestalt (2023) <https://www.youtube.com/watch?v=O16apVGm37w>
- Resnick S., Somatic-experiential sex therapy: A body-centered Gestalt approach to sexual concerns, [w:] Gestalt Review, nr 8(1), s. 40-64 (2004).
- red. Dora M., Grabski B., Iniewicz G., Mijas M., Dysforia i niezgodność płciowa, PZWL (2020).
- red. Grabski B., Iniewicz G., Mijas M., Wprowadzenie do psychologii LGB, Continuo (2012).
- red. Davies D., Neves S., Erotically Queer: A Pink Therapy Guide for Practitioners, Routledge (2023).
- red. Davies D., Neves S., Relationally Queer: A Pink Therapy Guide for Practitioners. Routledge (2023).
- red. Alman A., Gillespie J., Kolmannskog V., Queering Gestalt Therapy, An Anthology on Gender, Sex & Relationship Diversity in Psychotherapy, Routledge (2023).
- red. Dębowska M., Gałecki P., Szulc A., Seks a zdrowie psychiczne, Medyk (2019).
- Spagnuolo Lobb M., Is Oedipus still necessary in the therapeutic room? Sexuality and love as emerging at the contact-boundary in a situational field, [w:] Gestalt Review, nr 13(1), s. 47-61 (2009).red
Program Rok 1 – zajęcia nr 10
Superwizja i zaliczenie praktyki terapeutycznej
Zajęcia będą polegać na zaliczeniu praktyki terapeutycznej przed superwizorem. Każdy Uczestnik będzie miał do przeprowadzenia sesję kontraktującą z Klientem.